سنگ ادراری یکی از شایعترین مشکلات دستگاه ادراری است که میتواند با دردهای شدید و ناگهانی، سوزش ادرار و حتی اختلال در عملکرد کلیهها همراه باشد. اما آیا هر درد پهلو نشانه سنگ کلیه است؟ شناخت علائم و عوامل ایجادکننده این عارضه میتواند به تشخیص و درمان سریعتر کمک کند. امروزه با پیشرفت روشهای درمانی، بسیاری از سنگهای ادراری بدون نیاز به جراحی باز قابل درمان هستند. دکتر حامد رجایی با بهرهگیری از روشهای نوین تشخیصی و درمانی به بیماران کمک میکند تا این مشکل را با کمترین عوارض پشت سر بگذارند.
علائم ابتلا به سنگهای ادراری
علائم سنگهای ادراری بسته به اندازه، محل قرارگیری و میزان انسداد ایجادشده در مجاری ادراری متفاوت است. برخی سنگها ممکن است بدون علامت باشند اما در صورت حرکت یا ایجاد انسداد درد و ناراحتی قابل توجهی را به همراه دارد:
- درد شدید در پهلو، کمر یا زیر شکم
- سوزش و درد هنگام ادرار کردن
- مشاهده خون در ادرار (ادرار صورتی، قرمز یا قهوهای)
- تکرر ادرار یا احساس فوریت در دفع ادرار
- تهوع و استفراغ، بهویژه همراه با درد شدید کلیوی
در ویدیو زیر علامتهای سنگ مجرای ادراری را مشاهده کنید.
علامتهای سنگ مجرای ادراری
علت بروز سنگهای ادراری
سنگهای ادراری زمانی تشکیل میشوند که مواد معدنی و نمکهای موجود در ادرار بهدلیل افزایش غلظت بهتدریج کریستالیزه شده و به یکدیگر میچسبند. عوامل مختلفی میتوانند احتمال تشکیل سنگ در کلیهها و مجاری ادراری را افزایش دهند که از مهمترین آنها عبارتند از:
- کم نوشیدن آب و کمآبی بدن
- مصرف زیاد نمک در رژیم غذایی
- دریافت بیش از حد پروتئینهای حیوانی
- سابقه خانوادگی ابتلا به سنگ ادراری
- چاقی و اضافه وزن
- عفونتهای مکرر دستگاه ادراری
- برخی بیماریهای متابولیک و هورمونی
- مصرف بیش از حد برخی مکملها و داروها
- رژیم غذایی سرشار از اگزالات (مانند اسفناج و مغزها)
- انسداد یا ناهنجاریهای مادرزادی دستگاه ادراری
برای دریافت نوبت از دکتر حامد رجایی بهترین متخصص اورولوژی در تهران با شماره مطب تماس بگیرید.
انواع سنگهای ادراری
سنگ ادراری انواع مختلفی دارد و همانطور که گفته شد یکی از عوامل ایجاد این گونه سنگها، رسوب گذاری مواد معدنی در بدن است. این مواد معدنی اغلب شامل کلسیم هستند. از دیگر انواع سنگ کلیه می توان به سنگ های اسید اوریکی، سنگ استرووایتی اشاره کرد که در ادامه بیشتر در مورد آن صحبت خواهیم کرد:
سنگهای کلسیمی
این سنگها نیز اغلب در اثر کمبود آب حاصل می شوند. در واقع زمانی که سیترات که مانعی برای تشکیل سنگ می باشد، حجم آن در ادرار کم میشود ئ احتمال ابتلا به سنگهای کلسیمی هم افزایش پیدا میکند.
از دلایل دیگر ابتلا به سنگهای کلسیمی میتوان به افزایش غلظت کلسیم در ادرار، افزایش غلظت اگزالات در ادرار که در موادی مانند اسفناج، ریواس، قهوه وجود دارد، بالا رفتن سطح اسیداکریک خون، افزایش میزان هورمون های پارانیروئیدی، ابتلا به بیماری های کلیوی و التهابی روده اشاره کرد.
سنگهای اسید اوریکی
همانطور که از نامش پیدا است یکی از علت های اصلی بروز این سنگ ها در بدن افزایش میزان اسیداوریک در ادرار می باشد. از علت های دیگری که منجر ایجاد این سنگ ها می شود می توان به کم آبی بدن و ابتلا به بیماری نقرس نیز اشاره کرد.
سنگ استرووایتی
خطرناک ترین نوع سنگ ادراری است و این سنگ با عنوان سنگ عفونی نیز شناخته می شود به طور معمول افرادی که از سوند مثانه برای مدت زیادی استفاده می کنند، به این نوع از سنگ ادراری مبتلا خواهند شد. باید به این نکته اشاره کرد که ایجاد این سنگها در خانمها شایعتر از مردان است.
سنگهای سیستئنی
این نوع از سنگ در اثر ابتلا به بیماریهای مادرزادی کلیه ایجاد میشود، که به دلیل دفع بیش از اندازه مادهای به نام سیتین توسط کلیهها بروز پیدا خواهد کرد. تنها راهی که برای پیشگیری از این بیماری و ایجاد این نوع از سنگهای ادراری میتوان انجام داد، مصرف بیش از حد مایعات میباشد.
سنگ دارویی
باید به این موضوع اشاره کرد که مصرف بیش از اندازه برخی از داروها مانند ویتامین D، ویتامین C، داروها و مکملهای کلسیمی، داروهای مسهل، داروهایی مانند استازولامید و توپیرامات که برای ضد صرع میباشد، داروهای خلط آور مانند سولفادیازین و آفدیرین موجب میشود که کلیه نتواند آنها را به درستی دفع کند و همین امر موجب ایجاد سنگهای ادراری خواهد شد.
نحوه تشخیص سنگ ادراری
به طور کلی بهتر است برای تشخیص این بیماری، به یک اورولوژیست معتبر مراجعه نمایید. اورولوژیست با توجه به علائم شما، برای اطمینان بیشتر، برای شما سونوگرافی، سی تی اسکن و یا رادیولوژی تجویز می کند. پس از انجام یکی از گزینههای مطرح شده، میتوانید از نوع سنگ، تعداد و اندازه آن مطلع شوید.
سونوگرافی
از این روش میتوان برای تشخیص سنگهای کوچک و ریز به خصوص زمانی که در حالب قرار دارند، استفاده میشود و محل دقیق انسداد مجاری ادراری و دیگر اختلالات را می توان نیز تشخیص داد.
سی تی اسکن
با استفاده از این روش تصویربرداری میتوان سنگهای ادراری و میزان مسدود شدن دستگاه ادراری را تشخیص داد همچنین با استفاده از این روش میتوان دیگر مشکلاتی که منجر به دردی مشابه و ناشی از سنگ می شود را نیز تشخیص داد.
آزمایش ادرار
برای تشخیص سنگهای ادراری از این آزمایش به منظور بررسی وجود خون و چرک در ادرار که یکی از علائم وجود سنگهای ادراری است در کنار سایر روشها استفاده میشود.
روشهای پیشگیری از ابتلا به سنگ ادراری
پیشگیری از سنگ ادراری نقش مهمی در حفظ سلامت کلیهها و جلوگیری از دردهای شدید و عوارض ناشی از این بیماری دارد؛رعایت چند نکته ساده در سبک زندگی و رژیم غذایی میتواند خطر تشکیل سنگهای ادراری را به میزان قابل توجهی کاهش دهد از مهمترین آنها به شرح زیر است:
- نوشیدن آب کافی در طول روز و جلوگیری از کمآبی بدن
- کاهش مصرف نمک و غذاهای شور
- رعایت رژیم غذایی متعادل و مصرف بیشتر میوهها و سبزیجات
- محدود کردن مصرف بیش از حد پروتئینهای حیوانی
- حفظ وزن مناسب و انجام فعالیت بدنی منظم
- کاهش مصرف نوشابههای گازدار و نوشیدنیهای شیرین
- کنترل و درمان بهموقع عفونتهای دستگاه ادراری
- مصرف داروها و مکملها تنها با تجویز پزشک
- کاهش مصرف مواد غذایی پر اگزالات در افراد مستعد سنگسازی
- انجام چکاپهای دورهای در افرادی که سابقه سنگ ادراری دارند.
درمان درد سنگ ادراری
درد ناشی از سنگ ادراری یکی از شدیدترین دردهایی است که افراد تجربه میکنند و معمولا زمانی رخ میدهد که سنگ در مسیر ادرار حرکت کرده یا باعث انسداد شود توجه داشته باشید که انتخاب روش درمان به اندازه سنگ، محل قرارگیری آن و شدت علائم بیمار بستگی دارد.
درمان دارویی
در سنگهای کوچک، پزشک داروهای مسکن و داروهای کمککننده به دفع سنگ را تجویز میکند. این داروها باعث کاهش درد، شل شدن عضلات حالب و تسهیل خروج سنگ از مجاری ادراری میشوند همچنین مصرف مایعات کافی در این دوره اهمیت زیادی دارد.
سنگشرکنی بروناندامی (ESWL)
در این روش از امواج صوتی برای خرد کردن سنگ استفاده میشود تا قطعات آن راحتتر از طریق ادرار دفع شوند. سنگشکنی برای سنگهای با اندازه متوسط کاربرد دارد و بدون نیاز به جراحی باز انجام میشود توجه داشته باشید که این روش دوره نقاهت کوتاهی دارد.
یورتروسکوپی (URS)
در یورتروسکوپی، پزشک با استفاده از یک ابزار ظریف از طریق مجرای ادرار به محل سنگ دسترسی پیدا میکند سپس سنگ را خارج کرده یا با لیزر خرد میکند این روش برای سنگهای حالب و برخی سنگهای کلیوی بسیار موثر است.
جراحی از راه پوست کلیه (PCNL)
برای سنگهای بزرگ یا پیچیده که با روشهای دیگر قابل درمان نیستند، از PCNL استفاده میشود. این روش، از طریق یک برش کوچک در ناحیه کمر به کلیه دسترسی پیدا کرده و سنگ خارج میشود باید شااره کتیم که این تکنیک نسبت به جراحی باز کمتهاجمیتر است.
جراحی باز
جراحی باز امروزه بهندرت انجام میشود و به طور معمول برای موارد بسیار پیچیده یا سنگهای بسیار بزرگ کاربرد دارد. در این روش، سنگ بهصورت مستقیم از کلیه یا مجاری ادراری خارج میشود دوره نقاهت آن نسبت به سایر روشها طولانیتر است.
در نهایت…
سنگ ادراری یکی از مشکلات شایع دستگاه ادراری است که در صورت بیتوجهی میتواند باعث درد شدید، انسداد مجاری ادراری و آسیب به کلیهها شود. آشنایی با علائم، عوامل خطر و روشهای درمانی به تشخیص و درمان سریعتر این عارضه کمک میکند همچنین رعایت نکاتی مانند مصرف کافی آب، تغذیه مناسب و پیگیریهای پزشکی منظم نقش مهمی در پیشگیری از تشکیل مجدد سنگها دارد. توجه داشته باشید که رسیدگی بهموقع به این مشکل، سلامت کلیهها و کیفیت زندگی فرد را بهطور قابل توجهی حفظ خواهد کرد.
