کیست کلیه یکی از شایعترین اختلالات کلیه است که به صورت حفرهای پر از مایع در داخل یا روی سطح کلیهها ظاهر میشود. به طور معمول این کیستها خوشخیم و بدون علامت هستند، اما در برخی موارد میتوانند منجر به درد، عفونت یا اختلال در عملکرد کلیه شوند. به همین خاطر شناخت علل، علائم و روشهای درمان کیست کلیه نقش مهمی در پیشگیری از عوارض احتمالی آن دارد.
کیست کلیه چیست
کیست کلیه، کیسهای کوچک و پر از مایع است که روی کلیه یا داخل آن تشکیل میشود. این کیستها خوشخیم بوده و مشکلی را ایجاد نمیکنند. توجه داشته باشید که بیشتر اوقات بدون علائم بوده و به طور تصادفی در سونوگرافی یا سیتیاسکن کشف میشوند.
با این حال، اگر کیست بزرگ شود یا عفونت کند، میتواند باعث درد، عفونت یا مشکلات کلیوی شود. نوع شایع آن «کیست ساده کلیه» است، اما در برخی موارد به بیماریهای پیچیدهتر مانند بیماری کلیه پلیکیستیک مربوط است. برای درمان هم توجه داشته باشید که درمان بسته به اندازه، علائم و نوع آن متفاوت خواهد بود.
علت بروز کیست کلیه
به طور دقیق نمی توان علت بروز کیست کلیه را بیان کرد، اما هنگامی که لایه سطحی کلیه ضعیف شده باشد، کیسه پراز مایع تشکیل شده و زمانی که این کیسه از کلیه جدا شود در واقع کیست به وجود خواهد آمد. به طور معمول احتمال تشکیل کیست کلیه هر چه که سن افراد بالاتر برود، بیشتر خواهد شد طیق آمار بیش از ۵۰ درصد افراد بالای ۵۰ سال دارای کیست کلیه هستند.
اگر کیستهای کلیه شما ناشی از یا PKD همان بیماری پلی کیستیک کلیه باشد، پس علت بروز آن ارثی بوده اگرچه برای اکثر مردم اینطور نیست. از علت های دیگر بروز و تشکیل کیست می توان به رژیم غذایی نامناسب و سبک زندگی نامناسب نیز اشاره کرد همچنین باید به این موضوع اشاره کرد که ریسک ابتلا به کیست کلیه در مردان نسبت به زنان بیشتر می باشد.
علائم کیست کلیه چیست
علائم کیست کلیه در بسیاری از موارد خفیف یا اصلاً وجود ندارد، اما در صورتی که کیست بزرگ شود یا عارضهای ایجاد کند، علائم و نشنههای زیر را به همراه خواهد داشت:
- درد در پهلو یا کمر (اغلب در یک طرف بدن)
- احساس فشار یا ناراحتی در شکم
- وجود خون در ادرار (هماچوری)
- عفونتهای مکرر دستگاه ادراری
- افزایش فشار خون
- ادرار تیره یا بدبو
- در موارد شدید، اختلال در عملکرد کلیه
👈🏻 نکته: اگر علائمی مانند درد شدید، تب یا تغییر در ادرار داشتید، لازم است به بهترین متخصص اورولوژی در تهران مراجعه کنید.
کیست کلیه در چه کسانی شایع است؟
کیست کلیه اغلب بدون علت مشخصی ایجاد میشود، اما برخی افراد بیشتر در معرض ابتلا به آن قرار دارند. شناخت این افراد به پیشگیری و کنترل بهتر کمک میکند. ویژگیهای افراد مستعد کیست کلیه به شرح زیر است:
- سن بالای ۴۰ سال
- سابقه خانوادگی بیماری کلیوی پلیکیستیک
- فشار خون بالا
- بیماریهای مزمن کلیه یا دیابت
👈🏻 نکته: توجه داشته باشید که مردان به نسبت خانمها بیشتر به کیست کلیه مبتلا میشوند.
نحوه تشخیص کیست کلیه
تقریباً همه کیست های کلیه در آزمایش های تصویربرداری که تصویری از اندام های داخلی شما تهیه می کند، قابل تشخیص خواهد بود. این آزمایشات شامل سونوگرافی، توموگرافی کامپیوتری (CT) یا اسکن تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) است. که در ادامه بیشتر در مورد هریک از آنها صحبت خواهیم کرد.
سونوگرافی
در این روش تشخیصی از امواج صوتی برای تهیه تصاویر از کلیه ها استفاده می شود، و با انجام سونوگرافی می توان وجود کیست و هم چنین بزرگتر شدن کیست را نیز متوجه شد.
توپوگرافی کامپیوتری
در برخی از مواقع برای تشخیص دقیقتر کیست کلیه روش توپوگرافی کامپیوتری که با استفاده از اشعه ایکس تصاویر سه بعدی از کلیهها تهیه خواهد کرد.
ام آر آی
در این روش تشخیصی از آهن ربا و امواج رادیویی برای عکس گرفتن از کلیه ها و بررسی کیست کلیه استفاده خواهد شد.
درمان سریع کیست کلیه
درمان سریع کیست کلیه به اندازه و نوع کیست بستگی دارد. در بیشتر موارد، کیستهای ساده و کوچک نیاز به درمان خاصی ندارند و فقط با سونوگرافی دورهای تحت نظر قرار میگیرند. اما اگر کیست بزرگ باشد یا علائم ایجاد کند، چند روش درمانی وجود دارد:
تخلیه کیست با سوزن (اسپیراسیون)
پزشک با هدایت سونوگرافی، سوزنی را وارد کیست کرده و مایع داخل آن را خارج میکند. گاهی اوقات مادهای برای جلوگیری از بازگشت کیست تزریق میشود.
لاپاراسکوپی
در صورتی که کیست بزرگ شده باشد و بر عملکرد کلیه تاثیر گذاشته باشد بهترین روش برای برداشتن کیست لاپاراسکوپی کلیه می باشد که در این روش ابتدا فرد تحت بیهوشی عمومی قرار گرفته و با ایجاد چند برش کوچک کیست برداشته خواهد شد و پس از یک الی دو روز فرد از بیمارستان مرخص می شود.
درمان دارویی
در صورتی که عفونت یا درد وجود داشته باشد آنتیبیوتیک یا مسکن برای فرد تجویز خواهد شد.
👈🏻 نکته: درمان خانگی یا سریع بدون نظر پزشک توصیه نمیشود، چون لازم است نوع کیست دقیقاً تشخیص داده شود.
جراحی لاپاراسکوپیک کیست کلیه
زندگی با کیست کلیه
اگر بیش از ۵۰ سال سن دارید، به احتمال زیاد کیست کلیه دارید و متوجه آن نیستید. ممکن است هرگز متوجه آن نشوید زیرا ممکن است هرگز علائمی نداشته باشید. و اکثر کیست های کلیه مشکلی ایجاد نمی کنند.
اگر علائمی (درد کمر یا شکم، خون در ادرار و غیره) دارید، به پزشک خود مراجعه کنید. او می تواند در مورد درمان یا راه هایی برای کمک به تسکین علائم شما به شما توصیه کند.
📌 بیشتر بخوانید: سرطان کلیه
اندازه کیست کلیه چقدر باشد خطرناک است
کیست کلیه ساده و کوچک (زیر ۵ سانتیمتر) خطرناک نیست و مشکلی ایجاد نمیکند اما وقتی اندازه کیست بزرگتر از ۵ سانتیمتر شود یا به حدود ۷ تا ۱۰ سانتیمتر برسد، با علائم و عوارضی مثل فشار به بافت کلیه، درد، عفونت یا اختلال در عملکرد کلیه روبرو خواهید شد.
توجه داشته باشید اگر کیست ویژگیهای مشکوکی مثل دیواره ضخیم، محتوای غیرشفاف یا کلسیفیکاسیون داشته باشد، خطر بدخیمی یا مشکلات بیشتر وجود دارد و نیاز به بررسی دقیقتر دارد. بنابراین کیست بزرگتر از ۵ سانتیمتر و علامتدار نیازمند پیگیری پزشک دارد همچنین کیستهای پیچیده یا غیرعادی هم نیاز به بررسی دقیق با سیتیاسکن یا MRI خواهد داشت.
تغذیه مناسب در افراد مبتلا به کیست کلیه
داشتن رژیم غذایی مناسب در این افراد به حفظ سلامت کلیهها و پیشگیری از بروز عوارض کمک میکند بنابراین رعایت نکات زیر میتواند بسیار کمک کننده باشد البته توجه داشته باشید که مشورت با پزشک برای برنامهریزی دقیق تغذیهای مفید خواهد بود.
- کاهش مصرف نمک به کنترل فشار خون و کاهش فشار روی کلیهها کمک میکند.
- پرهیز از مصرف زیاد پروتئین حیوانی چرا که مصرف زیاد پروتئین میتواند فشار بیشتری به کلیهها وارد کند.
- نوشیدن آب مناسب برای حفظ عملکرد کلیهها و پیشگیری از سنگ کلیه مفید است.
- غذاهای سرشار از آنتیاکسیدانها مثل میوهها و سبزیجاتی برای حمایت از سلامت کلیه بسیار مفید است.
- پرهیز از مواد غذایی فرآوریشده و چرب فشار بیشتری به کلیهها وارد کرده و سلامت کلیه را تحت تأثیر قرار میدهد.
عوارض ترکیدن کیست کلیه
ترکیدن کیست کلیه (پاره شدن کیست) باعث بروز چندین عارضه جدی خواهد شد بهویژه اگر بزرگ یا عفونی هم باشد. مهمترین عوارض ترکیدن کیست کلیه به شرح زیر است:
- درد شدید ناگهانی: معمولاً در ناحیه پهلو یا شکم احساس میشود.
- خونریزی داخلی که باعث وجود خون در ادرار (هماچوری) خواهد شد.
- ترکیدن کیست که منجر به عفونت کلیه یا حتی عفونت عمومی (سپسیس) خواهد شد.
- افت فشار خون که در صورت خونریزی شدید اتفاق میافتد.
- التهاب و تورم کلیه که عملکرد کلیه را موقتاً دچار مشکل میکند.
- داشتن درد هنگام ادرار کردن یا احساس سوزش
سوالات متداول کیست کلیه
از آن جا که پزشکان مطمئن نیستند علت ایجاد آن ها چیست، نمی توان از ایجاد کیست کلیه هم پیشگیری کرد.
اگر کیست کلیه مشکلی ایجاد نمی کند، احتمالاً نیازی به برداشتن آن نیست اما اگر بزرگتر شود یا مشکلاتی برای فرد ایجاد کند لازم است تا به اورولوژیست مراجعه نمایید.
در نهایت…
با توجه به تمام یموارد ذکر شدهکیست کلیه اختلالی خوشخیم و بدون علامت است، اما در صورت بزرگ شدن یا بروز عوارض میتواند مشکلاتی ایجاد کند به همین خاطر تشخیص بهموقع و پیگیری منظم نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی دارد. توجه داشته باشید که درمان بسته به اندازه و علائم به طبع متفاوت خواهد بود.
