اگر سطح هورمونهای مردانه به هم بخورد، اختلالات هورمونی در مردان بوجود میآید. هورمونها نقش بسیار مهم و حساسی در تنظیم بسیاری از عملکردهای حیاتی بدن دارند. در صورتی که سطح این هورمونها بهم بریزد، سبب بروز بسیاری از مشکلات می شود. هورمونها پیام رسانهای شیمیایی در بدن هستند و در واقع وظیفه انتقال پیامها به مناطق مختلف بدن را برعهده دارند. هورمونها از طریق جریان خون به ارگانهای مختلف بدن رفته و وظیفه تنظیم سوخت و ساز بدن(متابولیسم) و سایر فعالیتها را در بدن برعهده دارند. اگر هورمونها کمتر یا بیشتر از حد نرمال ترشح شوند، زمینه اختلالات هورمونی فراهم میگردد.
عدم وجود تعادل هورمونی بر روی عملکردهای بدن مردان مثل ضربان قلب، متابولیسم بدن( سوخت و ساز)، رشد و تکامل، تولیدمثل، عملکرد جنسی، چرخه طبیعی خواب و بیداری، خلق و خو، تنظیم دمای بدن، اختلالات هورمونی مردانه تاثیر سوء میگذارد.
سطح هورمونها به صورت نرمال درهر شبانهروز و در سراسر عمر هر فرد در حال تغییر و نوسان می باشد. اختلالات هورمونی بدلیل اضطراب، جراحت، بیماری، کمتحرکی و یا سوتغذیه بروز پیدا کند.
اختلالات هورمونی را هم زنان و هم مردان که معمولا مربوط به هورمون انسولین، آدرنالین و یا هورمون رشد را تجربه نمایند. آن دسته از اختلالات هورمونی که مختص مردان می باشد، مربوط به هورمون تستوسترون است. کاهش سطح هورمون تستوسترون را هایپوگنادیسم یا یائسگی مردانه هم می گویند، که میتواند با علائمی از جمله کاهش قدرت، انرژی و عملکرد جنسی بروز نماید.
علائم اختلالات هورمونی در مردان
هورمونها عملکردهای مختلفی در بدن دارند. علائم طبق نوع هورمون و غدد درگیر تفاوت دارند. از جمله علائم اختلالات هورمونی در مردان به شرح زیر است:
ژنیکوماستی
به بزرگ شدن سینهها در مردان ژنیکوماستی گفته میشود. این مسئله میتواند یکی از علائم اختلالات هورمونی در مردان باشد. با اینکه عواملی از قبیل رژیم غذایی، سبک زندگی و چاقی میتواند منجر به افزایش اندازه سینهها شوند، کاهش سطح هورمون تستوسترون و یا افزایش سطح استروژن زمینه را برای ژنیکوماستی فراهم میکند. با این ژنیکوماستی به خودی خود آسیبزا نیست، اما میتواند بر روی اعتماد به نفس تاثیرگذار باشد.
کاهش میل جنسی
از جمله علائم کاهش سطح تستوسترون و یا افزایش سطح هورمون استروژن در بدن مردان کاهش میل جنسی است. کاهش میل جنسی سبب تاثیر منفی بر روی زندگی زناشویی میشود و به همین دلیل حائز اهمیت میباشد.
اختلال نعوظ
اختلال نعوظ یا مشکل در حفظ یا ایجاد نعوظ حین فعالیت جنسی از جمله مشکلاتی است که به دنبال اختلالات هورمونی رخ میدهند. با این حال اختلال نعوظ با عوامل مختلفی از قبیل بیماریهای قلبی، افسردگی، اضطراب، بیخوابی و بیماریهای مزمن مرتبط است. برخی داروها از جمله اپیوئیدها و داروهای ضدفشار خون هم میتوانند زمینه را برای اختلال نعوظ فراهم کنند.
از دست دادن توده عضلانی
سبک زندگی از قبیل رژیم غذایی و یا کمتحرکی مسئول افزایش وزن و یا کاهش توده عضلانی است، با این حال اختلالات هورمونی هم میتوانند اثرگذار باشند. هورمون تستوسترون برای ساخت و حفظ توده عضلانی ضروری است. از این رو درصورتی که سطح هورمون تستوسترون افت کند، ممکن است آتروفی عضلانی( از دست رفتن توده عضلانی) و یا افزایش وزن رخ بدهد.
سایر هورمونها هم میتوانند با تغییرات وزنی مرتبط باشند؛ برای مثال سطح بالای هورمون کورتیزول میتواند در متابولیسم طبیعی بدن اختلال ایجاد کرده و تولید طبیعی هورمون تستوسترون در بدن را سرکوب کند. این مسئله در نهایت میتواند منجر به افزایش وزن و از دست رفتن توده عضلانی شود. کاهش سطح هورمونهای تیروئیدی هم میتواند با کاهش سطح متابولیسم زمینه را برای افزایش وزن فراهم کند.
اختلالات هورمونی چه تاثیری بر روی فشار خون میگذارند؟
علاوه بر علائم جسمی، تغییر خلقوخو هم میتواند یکی از علائم اختلالات هورمونی باشد. کاهش سطح هورمون تستوسترون باعث اضطراب، افسردگی و تحریکپذیری شود همچنین اختلالات تیروئیدی هم میتواند باعث تغییر خلقوخو شود.
اختلالات هورمونی به چه علت رخ میدهند؟
همه افراد امکان دارد در طول زندگی خود نوسانات هورمونی را تجربه نمایند. اختلالات به دلیل عملکرد غدد ترشح کننده بروز میکند. از فاکتورهای مهم در بروز اختلالات هورمونی به این موارد می توان اشاره نمود:
- استرس و اضطراب، دیابت نوع ۱ و ۲
- هایپرگلیسمی(افزایش قند خون)
- هایپوگلیسمی(افت قند خون)
- کم کاری تیروئید
- داروهای استروئیدی
- سندروم کوشینگ( افزایش سطح کورتیزول)
- بیماری آدیسون (کاهش سطح هورمونهای کورتیزول و آلدسترون)
- سوتغذیه
- بیاشتهایی
- هایپرپلازی مادرزادی آدرنال
- واکنشهای آلرژیک
- پانکراتیت
روشهای تشخیص اختلالات هورمونی در مردان
برای تشخیص اختلالات هورمونی، پزشک در قدم اول شرح حال دقیقی از شما میگیرد. سابقه بیماریهای قبلی، داروهای در حال مصرف و علائمی که تجربه میکنید همه برای تشخیص پزشک دارای اهمیت است. در ادامه پزشک شما را معاینه خواهد کرد و به دنبال هرگونه یافتهی غیرطبیعی میگردد.
پس از آن پزشک برای تایید تشخیص، یک تست تشخیصی درخواست میکند. روشهای متنوعی برای تشخیص قطعی اختلالات هورمونی دردسترس هستند. معمولاً در قدم اول یک آزمایش خون درخواست میشود که سطح هورمون موردنظر را در خون اندازهگیری میکند. سایر روشهای تشخیصی شامل MRI، سونوگرافی، رادیوگرافی، اسکن تیروئید، آزمایش اندازهگیری تعداد اسپرمها است.
پیشگیری از اختلالات هورمونی در مردان
برای کاهش خطر بروز اختلالات هورمونی، مردان میتوانند با رعایت سبک زندگی سالم و مراقبتهای پزشکی منظم، سلامت هورمونی خود را حفظ کنند از مهمترین آن به شرح زیر است:
- تغذیه سالم و متعادل شامل مصرف پروتئین کافی، میوه و سبزیجات و کاهش غذاهای فرآوریشده
- ورزش منظم مانند فعالیتهای هوازی و تمرینات مقاومتی که به تعادل هورمونی کمک میکنند.
- مدیریت استرس و داشتن خواب کافی که سطح هورمونها را متعادل نگه میدارد.
- کنترل وزن زیرا چاقی میتواند سطح تستوسترون را کاهش داده و اختلالات هورمونی ایجاد کند.
- پرهیز از مصرف الکل و دخانیات که میتوانند عملکرد غدد درونریز را مختل کنند.
- معاینات پزشکی منظم برای بررسی سطح هورمونها و تشخیص بهموقع مشکلات هورمونی
- اجتناب از داروهای بدون نسخه یا مکملهای غیرضروری که شاید تعادل هورمونی را به هم بزند.
درمان قطعی اختلالات هورمونی مردان
درمان اختلالات هورمونی در مردان بستگی به این دارد که چه نوع اختلالی علت اصلی علائم است. از جمله درمانها به این موارد می توان اشاره کرد:
درمان با تستوسترون
در این درمان مکملهایی مصرف میکنید که میتواند علائم سطح پایین تستوسترون را کم کند. شواهد نشان میدهد که درمان جایگزینی تستوسترون میتواند فواید بسیاری به ویژه در سنین بالا داشته باشد و به تقویت تراکم و استحکام بافت استخوانی، تقویت میل جنسی و افزایش استقامت عضلات کمک کند.
با این حال درمان تستوسترون در مردان مبتلا به سرطان سینه و سرطان پروستات توصیه نمیشود. علاوه بر این ممکن است در برخی مردان عوارضی از قبیل مشکلات قلبی، کلیوی و کبدی ایجاد میکند.
درمان مشکلات تیروئیدی
معمولا داروی لووتیروکسین برای درمان کم کاری تیروئید تجویز میگردد. این دارو به تنظیم سطح هورمونهای تیروئیدی در بدن کمک می نماید.
برای دریافت نوبت از دکتر حامد رجایی بهترین متخصص اورولوژی در تهران با شماره ۰۹۰۳۳۷۰۹۳۴۰ تماس بگیرید.
اختلالات هورمونی چه تأثیری بر میل جنسی و نعوظ دارند؟
اختلالات هورمونی در مردان، بهویژه کاهش تستوسترون، میتواند تأثیر مستقیم بر میل جنسی و عملکرد نعوظ داشته باشد. کاهش سطح این هورمون باعث کاهش تحریک جنسی، کاهش تعداد دفعات تمایل به رابطه و ضعف در توانایی رسیدن به نعوظ کامل میشود.
علاوه بر تستوسترون، افزایش سطح پرولاکتین یا مشکلات تیروئیدی نیز میتواند عملکرد جنسی را مختل کند. با تشخیص بهموقع و درمان مناسب، مانند هورموندرمانی جایگزین و اصلاح سبک زندگی، میتوان این مشکلات را تا حد زیادی بهبود داد.
سوالات متداول اختلال هورمونی در مردان
میتواند باعث کاهش میل جنسی، خستگی مزمن، کاهش توده عضلانی، افزایش چربی بدن، مشکلات خلقی و کاهش تراکم استخوان شود.
خیر، در برخی مردان کاهش طبیعی تستوسترون با سن مشکلی ایجاد نمیکند، ولی اگر علائم قابل توجه باشد، درمان توصیه میشود.
بله، استرس مزمن میتواند سطح هورمونها را مختل کرده و علائم اختلال هورمونی را تشدید کند.
اختلال هورمونی میتواند در هر سنی رخ دهد، ولی با افزایش سن و کاهش طبیعی تستوسترون، شایعتر میشود.
در نهایت…
درصورتی که سطح هورمونهای تیروئیدی کمتر یا بیشتر از حد طبیعی باشد، زمینه برای اختلالات هورمونی فراهم میشود. هورمون تستوسترون و استروژن دو هورمونی هستند که به دنبال تغییر سطحشان در خون زمینه برای ابتلا به اختلالات هورمونی مردانه فراهم میشود. بزرگ شدن سینهها، اختلال نعوظ و کاهش میل جنسی از جمله علائم احتمالی ابتلا به تغییرات هورمونی در مردان هستند. درمان اغلب با جایگزینی هورمون تستوسترون امکانپذیر است.
