ورزش برای دفع سنگ کلیه، روشی مکمل در کنار درمانهای دارویی و تغذیهای به شمار میآید و نقش بسزایی در تسهیل عبور سنگهای کوچک از مجاری ادراری دارد. با توجه به شیوع روزافزون سنگ کلیه در جوامع مختلف، بهرهگیری از روشهای طبیعی و غیرتهاجمی برای کاهش عوارض و تسریع درمان، مورد توجه ویژهی بیماران و پزشکان قرار گرفته است. فعالیت بدنی منظم و هدفمند، با افزایش جریان خون در کلیهها، به حرکت و دفع راحت سنگها کمک میکند. در این مقاله به تاثیر انواع ورزشها بر دفع سنگ کلیه و نکاتی که بیماران باید در نظر داشته باشند میپردازیم.
مزایای انجام ورزش برای دفع سنگ کلیه
ورزش منظم یکی از روشهای کمکی موثر برای تسهیل دفع سنگ کلیه است. هر چند ورزش به تنهایی درمان قطعی سنگ کلیه نیست، اما نقش مهمی در تسریع روند دفع سنگها، کاهش درد و بهبود عملکرد کلیه دارد. مهم ترین مزایای ورزش به شرح زیر است:
- فعالیت بدنی منظم مخصوصا ورزشهایی که باعث حرکت بالا و پایین بدن میشوند مانند پیاده روی تند، طناب زدن، پله نوردی یا دویدن ملایم به حرکت سنگ های کوچک درون حالب کمک میکنند. این حرکات موجب تحریک عبور سنگ از مجاری ادراری و تسهیل خروج آن با ادرار میشوند.
- ورزش همراه با مصرف مناسب آب، حجم ادرار را افزایش میدهد. افزایش جریان ادرار کمک میکند که سنگها سریع و آسان از کلیه خارج شوند و احتمال گیر کردن آن ها در حالب کاهش یابد.
- ورزش به تعادل متابولیک بدن کمک میکند. با کاهش سطح کلسیم، اسید اوریک و نمک های اضافی در ادرار که از عوامل تشکیل سنگ هستند، احتمال تشکیل سنگ های جدید کاهش مییابد. همچنین ورزش منظم باعث کاهش وزن سالم میشود که یکی از عوامل مهم در پیشگیری از سنگ کلیه است.
- فعالیت بدنی منظم باعث بهبود جریان خون کلیوی و تقویت سیستم ایمنی میشود. این شرایط به کاهش التهاب و عملکرد بهتر کلیه ها کمک میکند، خصوصا در افرادی که سابقه تشکیل مکرر سنگ کلیه دارند.
ورزشهای مناسب برای دفع سنگ کلیه
در صورتی که اندازه سنگ کلیه کوچک و کمتر از ۵ میلیمتر باشد و با تشخیص پزشک نیاز به جراحی نداشته باشد، برخی ورزشها به حرکت و دفع طبیعی سنگ کمک میکنند. به طور کلی این ورزش برای دفع سنگ کلیه مناسب هستند.
پیاده روی تند
آن هم ۳۰ تا ۴۵ دقیقه در روز موثرترین گزینه بوده که باعث افزایش تحرک سنگ در کلیه و افزایش جریان خون کلیوی میشود و بهتر است با نوشیدن آب زیاد در حین و بعد از آن همراه باشد.
دویدن آهسته یا نرم دویدن
برای افراد با آمادگی جسمانی خوب حرکات بدن در زمان دویدن به حرکت سنگهای کوچک کمک میکند.
طناب زدن
در صورت تحمل و نبود درد با ایجاد پرشهای مکرر، احتمال جابجایی و پایین آمدن سنگها بیشتر میشود و این ورزش برای سنگهای حالب فوقانی یا میانی مناسب است.
ورزشهای آبی
ورزش آبی باعث افزایش گردش خون بدون فشار مستقیم به کلیهها میشود.
یوگا
برخی وضعیت های یوگا با بهبود جریان ادرار و آرام سازی عضلات اطراف کلیه و حالب، به دفع سنگ کمک میکنند.
بیشتر بخوانید: سنگ کلیه در دوران بارداری
اهمیت نوشیدن آب در هنگام ورزش
نوشیدن آب در حین ورزش اهمیت زیادی دارد، زیرا بدن هنگام فعالیت بدنی به طور طبیعی مقدار زیادی از مایعات خود را از دست میدهد. کمبود آب باعث کاهش عملکرد جسمانی، افزایش خطر گرفتگی عضلات و افت انرژی میشود. علاوه بر این، در صورت عدم تامین مایعات کافی، بدن قادر به دفع سموم و مواد اضافی از جمله سنگهای کلیوی نخواهد بود. مصرف آب در هنگام ورزش به حفظ دما و تعادل الکترولیت ها در بدن کمک کرده و از کم آبی جلوگیری میکند.
برای افرادی که در حال تلاش برای دفع سنگ کلیه هستند، نوشیدن آب کافی نقش کلیدی در افزایش حجم ادرار دارد و به حرکت سنگهای کوچک و دفع آنها از کلیه کمک میکند. بنابراین، تامین مایعات به اندازه کافی در طول روز و هنگام ورزش، نه تنها از کم آبی جلوگیری میکند، بلکه باعث تسریع روند دفع سنگ ها و بهبود عملکرد کلیه ها میشود.
مهم ترین نکاتی که هنگام ورزش برای دفع سنگ کلیه باید توجه داشته باشید!
همانطور که در طول مقاله بیان شد، نوشیدن مایعات کافی در هنگام ورزش از اهمیت بالایی برخوردار است. برای کمک به دفع سنگ، باید آب زیاد بنوشید تا حجم ادرار افزایش یابد و سنگها به راحتی از کلیهها خارج شوند. توصیه میشود قبل، حین و بعد از ورزش مقدار زیادی آب بنوشید.
ورزشهای با شدت بالا یا پر از فشار موجب آسیب یا ناراحتی میشوند. به همین دلیل، بهتر است از ورزش های سبک مانند پیاده روی، یوگا، شنا یا دویدن آهسته استفاده کنید. این نوع ورزش ها باعث تحریک حرکت سنگ ها بدون فشار زیاد بر کلیه ها میشوند.
در حین ورزش، به بدن خود توجه کنید. اگر احساس درد، ناراحتی یا فشار غیرعادی در ناحیه کلیه ها دارید، ورزش را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید. سنگ های بزرگ یا آسیب های مجاری ادراری نیاز به مراقبت فوری دارد. اگر به تازگی شروع به ورزش کردهاید، از شروع با ورزش های سنگین یا طولانی مدت اجتناب کنید. بهتر است شدت و مدت زمان تمرینات را به تدریج افزایش دهید تا بدنتان بتواند به تدریج به شرایط جدید عادت کند.
از کجا بفهمیم سنگ کلیه دفع شده؟
برای تشخیص این که سنگ کلیه دفع شده است یا نه، میتوان از چند روش مختلف استفاده کرد. پس از دفع سنگ، خونریزی مختصری در ادرار مشاهده میشود که به تدریج قطع میشود. اگر خون در ادرار ناپدید شد و علائم دیگر برطرف شدند، احتمالا سنگ دفع شده است.
در صورتی که سنگ های کوچکتر دفع شده باشند، احتمال دارد که سنگ را در ادرار خود مشاهده کنید. سنگها در ادرار کاملا قابل مشاهده نیستند، اما برخی بیماران سنگهای کوچک را به طور فیزیکی میبینند. درد شدید در ناحیه پهلو، شکم یا کشاله ران از علائم معمول سنگ کلیه است. اگر درد کاهش یابد یا به طور کامل از بین برود، نشانه ای از دفع سنگ میباشد.
پزشک بعد از مدتی سونوگرافی یا تصویربرداری دیگر مانند سی تی اسکن تجویز میکند تا بررسی کند که آیا سنگ کلیه دفع شده یا هنوز در دستگاه ادراری باقی مانده است. این روشها نشان میدهند که آیا سنگ به طور کامل از بدن خارج شده یا خیر. اگر سنگ در حالب گیر کرده باشد، باعث انسداد و التهاب میشود. پس از دفع سنگ، علائم انسداد مانند تکرر ادرار، احساس درد هنگام ادرار یا ناتوانی در دفع ادرار به طور طبیعی از بین میرود.
سوالات متداول ورزش برای دفع سنگ کلیه
ورزش منظم همراه با رژیم غذایی سالم به کاهش سطح مواد شیمیایی که باعث تشکیل سنگ کلیه میشوند بسیار کمک میکند. ورزش همچنین به کنترل وزن و متابولیسم بدن کمک کرده و خطر تشکیل سنگ های جدید را کاهش میدهد.
مدت زمان و نوع ورزش بسته به اندازه سنگ و شرایط فردی متفاوت است. برای سنگهای کوچک، ورزشهای سبک مانند پیاده روی روزانه ۳۰ الی ۴۵ دقیقهای موثر میباشد. در هر صورت، حتما با بهترین متخصص اورولوژی مشورت کنید تا برنامه ورزشی مناسب برای شما تنظیم شود.
اگر درد شدیدی دارید یا دچار علائم جدی مانند تهوع، تب یا انسداد ادراری هستید، باید از ورزش خودداری کنید و فورا به پزشک مراجعه کنید. ورزش در چنین شرایطی باعث بدتر شدن وضعیت شما میشود.
در نهایت…
ورزش منظم میتواند نقش مؤثری در پیشگیری و کاهش خطر تشکیل سنگ کلیه داشته باشد. فعالیت بدنی با افزایش جریان خون، بهبود عملکرد کلیهها و کمک به دفع بهتر مواد زائد، از تجمع و رسوب کریستالها جلوگیری میکند. همچنین ورزش با تنظیم وزن و کاهش فشار خون، از عوامل مؤثر در تشکیل سنگ میکاهد. با این حال، مصرف مناسب آب و رژیم غذایی سالم در کنار ورزش ضروری است.
